Mad Anugrahaya Paramam Guhyam lyrics
Sanskrit lyrics with IAST diacritics, Devanagari, and English meaning.
- Author
- Vyasadeva
- Source
- Mahabharata Bhagavad Gita
- Language
- Sanskrit
- Verse 1
arjuna uvāca mad-anugrahāya paramaṁ guhyam adhyātma-saṁjñitam yat tvayoktaṁ vacas tena moho’yaṁ vigato mama
arjuna uvaca mad-anugrahaya paramam guhyam adhyatma-samjnitam yat tvayoktam vacas tena moho’yam vigato mama
अर्जुन उवाच मदनुग्रहाय परमं गुह्यम अध्यात्मसंज्ञितम यत त्वयोक्तं वचस तेन मोहोऽयं विगतो मम
Arjuna said: I have heard Your instruction on confidential spiritual matters which You have so kindly delivered unto me, and my illusion is now dispelled.
- Verse 2
bhavāpyayau hi bhūtānāṁ śrutau vistaraśo mayā tvattaḥ kamala-patrākṣa māhātmyam api cāvyayam
bhavapyayau hi bhutanam srutau vistaraso maya tvattah kamala-patraksa mahatmyam api cavyayam
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यम अपि चाव्ययम
O lotus-eyed one, I have heard from You in detail about the appearance and disappearance of every living entity, as realized through Your inexhaustible glories.
- Verse 3
evam etad yathāttha tvam ātmānaṁ parameśvara draṣṭum icchāmi te rūpam aiśvaraṁ puruṣottama
evam etad yathattha tvam atmanam paramesvara drastum icchami te rupam aisvaram purusottama
एवम एतद यथात्थ त्वम आत्मानं परमेश्वर द्रष्टुम इच्छामि ते रूपम ऐश्वरं पुरुषोत्तम
O greatest of all personalities, O supreme form, though I see here before me Your actual position, I wish to see how You have entered into this cosmic manifestation. I want to see that form of Yours.
- Verse 4
manyase yadi tac chakyaṁ mayā draṣṭum iti prabho yogeśvara tato me tvaṁ darśayātmānam avyayam
manyase yadi tac chakyam maya drastum iti prabho yogesvara tato me tvam darsayatmanam avyayam
मन्यसे यदि तच छक्यं मया द्रष्टुम इति प्रभो योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानम अव्ययम
If You think that I am able to behold Your cosmic form, O Lord, O master of all mystic power, then kindly show me that universal Self.
- Verse 5
śrī-bhagavān uvāca paśya me pārtha rūpāṇi śataśo’tha sahasraśaḥ nānā-vidhāni divyāni nānā-varṇākṛtīni ca
sri-bhagavan uvaca pasya me partha rupani sataso’tha sahasrasah nana-vidhani divyani nana-varnakrtini ca
श्रीभगवान उवाच पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च
The Blessed Lord said: My dear Arjuna, O son of Prtha, behold now My opulences, hundreds of thousands of varied divine forms, multicolored like the sea.
- Verse 6
paśyādityān vasūn rudrān aśvinau marutas tathā bahūny adṛṣṭa-pūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata
pasyadityan vasun rudran asvinau marutas tatha bahuny adrsta-purvani pasyascaryani bharata
पश्यादित्यान वसून रुद्रान अश्विनौ मरुतस तथा बहून्य अदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत
O best of the Bharatas, see here the different manifestations of Adityas, Rudras, and all the demigods. Behold the many things which no one has ever seen or heard before.
- Verse 7
ihaikasthaṁ jagat kṛtsnaṁ paśyādya sa-carācaram mama dehe guḍākeśa yac cānyad draṣṭum icchasi
ihaikastham jagat krtsnam pasyadya sa-caracaram mama dehe gudakesa yac canyad drastum icchasi
इहैकस्थं जगत कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम मम देहे गुडाकेश यच चान्यद द्रष्टुम इच्छसि
Whatever you wish to see can be seen all at once in this body. This universal form can show you all that you now desire, as well as whatever you may desire in the future. Everything is here completely.
- Verse 8
na tu māṁ śakyase draṣṭum anenaiva sva-cakṣuṣā divyaṁ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogam aiśvaram
na tu mam sakyase drastum anenaiva sva-caksusa divyam dadami te caksuh pasya me yogam aisvaram
न तु मां शक्यसे द्रष्टुम अनेनैव स्वचक्षुषा दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगम ऐश्वरम
But you cannot see Me with your present eyes. Therefore I give to you divine eyes by which you can behold My mystic opulence.
- Verse 9
sañjaya uvāca evam uktvā tato rājan mahā-yogeśvaro hariḥ darśayām āsa pārthāya paramaṁ rūpam aiśvaram
sanjaya uvaca evam uktva tato rajan maha-yogesvaro harih darsayam asa parthaya paramam rupam aisvaram
सञ्जय उवाच एवम उक्त्वा ततो राजन महायोगेश्वरो हरिः दर्शयाम आस पार्थाय परमं रूपम ऐश्वरम
Sanjaya said: O King, speaking thus, the Supreme, the Lord of all mystic power, the Personality of Godhead, displayed His universal form to Arjuna. 10-11) Arjuna saw in that universal form unlimited mouths and unlimited eyes. It was all wondrous. The form was decorated with divine, dazzling ornaments and arrayed in many garbs. He was garlanded gloriously, and there were many scents smeared over His body. All was magnificent, all-expanding, unlimited. This was seen by Arjuna.
- Verse 10
aneka-vaktra-nayanam anekādbhuta-darśanam aneka-divyābharaṇaṁ divyānekodyatāyudham
aneka-vaktra-nayanam anekadbhuta-darsanam aneka-divyabharanam divyanekodyatayudham
अनेकवक्त्रनयनम अनेकाद्भुतदर्शनम अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम
English meaning not yet written for this verse.
- Verse 11
divya-mālyāmbara-dharaṁ divya-gandhānulepanam sarvāścarya-mayaṁ devam anantaṁ viśvato-mukham
divya-malyambara-dharam divya-gandhanulepanam sarvascarya-mayam devam anantam visvato-mukham
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम सर्वाश्चर्यमयं देवम अनन्तं विश्वतोमुखम
English meaning not yet written for this verse.
- Verse 12
divi sūrya-sahasrasya bhaved yugapad utthitā yadi bhāḥ sadṛśī sā syād bhāsas tasya mahātmanaḥ
divi surya-sahasrasya bhaved yugapad utthita yadi bhah sadrsi sa syad bhasas tasya mahatmanah
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद युगपद उत्थिता यदि भाः सदृशी सा स्याद भासस तस्य महात्मनः
If hundreds of thousands of suns rose up at once into the sky, they might resemble the effulgence of the Supreme Person in that universal form.
- Verse 13
tatraikasthaṁ jagat kṛtsnaṁ pravibhaktam anekadhā apaśyad deva-devasya śarīre pāṇḍavas tadā
tatraikastham jagat krtsnam pravibhaktam anekadha apasyad deva-devasya sarire pandavas tada
तत्रैकस्थं जगत कृत्स्नं प्रविभक्तम अनेकधा अपश्यद देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस तदा
At that time Arjuna could see in the universal form of the Lord the unlimited expansions of the universe situated in one place although divided into many, many thousands.
- Verse 14
tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭa-romā dhanaṁjayaḥ praṇamya śirasā devaṁ kṛtāñjalir abhāṣata
tatah sa vismayavisto hrsta-roma dhanamjayah pranamya sirasa devam krtanjalir abhasata
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनंजयः प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिर अभाषत
Then, bewildered and astonished, his hair standing on end, Arjuna began to pray with folded hands, offering obeisances to the Supreme Lord.
- Verse 15
arjuna uvāca paśyāmi devāṁs tava deva dehe sarvāṁs tathā bhūta-viśeṣa-saṁghān brahmāṇam īśaṁ kamalāsana-stham ṛṣīṁś ca sarvān uragāṁś ca divyān
arjuna uvaca pasyami devams tava deva dehe sarvams tatha bhuta-visesa-samghan brahmanam isam kamalasana-stham rsims ca sarvan uragams ca divyan
अर्जुन उवाच पश्यामि देवांस तव देव देहे सर्वांस तथा भूतविशेषसंघान ब्रह्माणम ईशं कमलासनस्थम ऋषींश च सर्वान उरगांश च दिव्यान
Arjuna said: My dear Lord Krsna, I see assembled together in Your body all the demigods and various other living entities. I see Brahma sitting on the lotus flower as well as Lord Siva and many sages and divine serpents.
- Verse 16
aneka-bāhūdara-vaktra-netraṁ paśyāmi tvā sarvato’nanta-rūpam nāntaṁ na madhyaṁ na punas tavādiṁ paśyāmi viśveśvara viśva-rūpa
aneka-bahudara-vaktra-netram pasyami tva sarvato’nanta-rupam nantam na madhyam na punas tavadim pasyami visvesvara visva-rupa
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वा सर्वतोऽनन्तरूपम नान्तं न मध्यं न पुनस तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप
O Lord of the universe, I see in Your universal body many, many forms--bellies, mouths, eyes--expanded without limit. There is no end, there is no beginning, and there is no middle to all this.
- Verse 17
kirīṭinaṁ gadinaṁ cakriṇaṁ ca tejo-rāśiṁ sarvato dīptimantam paśyāmi tvāṁ durnirīkṣyaṁ samantād dīptānalārka-dyutim aprameyam
kiritinam gadinam cakrinam ca tejo-rasim sarvato diptimantam pasyami tvam durniriksyam samantad diptanalarka-dyutim aprameyam
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ताद दीप्तानलार्कद्युतिम अप्रमेयम
Your form, adorned with various crowns, clubs and discs, is difficult to see because of its glaring effulgence, which is fiery and immeasurable like the sun.
- Verse 18
tvam akṣaraṁ paramaṁ veditavyaṁ tvam asya viśvasya paraṁ nidhānam tvam avyayaḥ śāśvata-dharma-goptā sanātanas tvaṁ puruṣo mato me
tvam aksaram paramam veditavyam tvam asya visvasya param nidhanam tvam avyayah sasvata-dharma-gopta sanatanas tvam puruso mato me
त्वम अक्षरं परमं वेदितव्यं त्वम अस्य विश्वस्य परं निधानम त्वम अव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस त्वं पुरुषो मतो मे
You are the supreme primal objective; You are the best in all the universes; You are inexhaustible, and You are the oldest; You are the maintainer of religion, the eternal Personality of Godhead.
- Verse 19
anādi-madhyāntam ananta-vīryam ananta-bāhuṁ śaśi-sūrya-netram paśyāmi tvāṁ dīpta-hutāśa-vaktraṁ sva-tejasā viśvam idaṁ tapantam
anadi-madhyantam ananta-viryam ananta-bahum sasi-surya-netram pasyami tvam dipta-hutasa-vaktram sva-tejasa visvam idam tapantam
अनादिमध्यान्तम अनन्तवीर्यम अनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं स्वतेजसा विश्वम इदं तपन्तम
You are the origin without beginning, middle or end. You have numberless arms, and the sun and moon are among Your great unlimited eyes. By Your own radiance You are heating this entire universe.
- Verse 20
dyāv-āpṛthivyor idam antaraṁ hi vyāptaṁ tvayaikena diśaś ca sarvāḥ dṛṣṭvādbhutaṁ rūpam idaṁ tavograṁ loka-trayaṁ pravyathitaṁ mahātman
dyav-aprthivyor idam antaram hi vyaptam tvayaikena disas ca sarvah drstvadbhutam rupam idam tavogram loka-trayam pravyathitam mahatman
द्यावापृथिव्योर इदम अन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश च सर्वाः दृष्ट्वाद्भुतं रूपम इदं तवोग्रं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन
Although You are one, You are spread throughout the sky and the planets and all space between. O great one, as I behold this terrible form, I see that all the planetary systems are perplexed.
- Verse 21
amī hi tvā sura-saṁghā viśanti kecid bhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti svastīty uktvā maharṣi-siddha-saṁghāḥ stuvanti tvāṁ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ
ami hi tva sura-samgha visanti kecid bhitah pranjalayo grnanti svastity uktva maharsi-siddha-samghah stuvanti tvam stutibhih puskalabhih
अमी हि त्वा सुरसंघा विशन्ति केचिद भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति स्वस्तीत्य उक्त्वा महर्षिसिद्धसंघाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः
All the demigods are surrendering and entering into You. They are very much afraid, and with folded hands they are singing the Vedic hymns.
- Verse 22
rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśve’śvinau marutaś coṣmapāś ca gandharva-yakṣāsura-siddha-saṁghā vīkṣante tvāṁ vismitāś caiva sarve
rudraditya vasavo ye ca sadhya visve’svinau marutas cosmapas ca gandharva-yaksasura-siddha-samgha viksante tvam vismitas caiva sarve
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेऽश्विनौ मरुतश चोष्मपाश च गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसंघा वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश चैव सर्वे
The different manifestations of Lord Siva, the Adityas, the Vasus, the Sadhyas, the Visvedevas, the two Asvis, the Maruts, the forefathers and the Gandharvas, the Yaksas, Asuras, and all perfected demigods are beholding You in wonder.
- Verse 23
rūpaṁ mahat te bahu-vaktra-netraṁ mahā-bāho bahu-bāhūru-pādam bahūdaraṁ bahu-daṁṣṭrā-karālaṁ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitās tathāham
rupam mahat te bahu-vaktra-netram maha-baho bahu-bahuru-padam bahudaram bahu-damstra-karalam drstva lokah pravyathitas tathaham
रूपं महत ते बहुवक्त्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास तथाहम
O mighty-armed one, all the planets with their demigods are disturbed at seeing Your many faces, eyes, arms, bellies and legs and Your terrible teeth, and as they are disturbed, so am I.
- Verse 24
nabhaḥ-spṛśaṁ dīptam aneka-varṇaṁ vyāttānanaṁ dīpta-viśāla-netram dṛṣṭvā hi tvāṁ pravyathitāntarātmā dhṛtiṁ na vindāmi śamaṁ ca viṣṇo
nabhah-sprsam diptam aneka-varnam vyattananam dipta-visala-netram drstva hi tvam pravyathitantaratma dhrtim na vindami samam ca visno
नभःस्पृशं दीप्तम अनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो
O all-pervading Visnu, I can no longer maintain my equilibrium. Seeing Your radiant colors fill the skies and beholding Your eyes and mouths, I am afraid.
- Verse 25
daṁṣṭrā-karālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānala-saṁnibhāni diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagan-nivāsa
damstra-karalani ca te mukhani drstvaiva kalanala-samnibhani diso na jane na labhe ca sarma prasida devesa jagan-nivasa
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि दृष्ट्वैव कालानलसंनिभानि दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास
O Lord of lords, O refuge of the worlds, please be gracious to me. I cannot keep my balance seeing thus Your blazing deathlike faces and awful teeth. In all directions I am bewildered. 26-27) All the sons of Dhrtarastra along with their allied kings, and Bhisma, Drona and Karna, and all our soldiers are rushing into Your mouths, their heads smashed by Your fearful teeth. I see that some are being crushed between Your teeth as well.
- Verse 26
amī ca tvāṁ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipāla-saṁghaiḥ bhīṣmo droṇaḥ sūta-putras tathāsau sahāsmadīyair api yodha-mukhyaiḥ
ami ca tvam dhrtarastrasya putrah sarve sahaivavanipala-samghaih bhismo dronah suta-putras tathasau sahasmadiyair api yodha-mukhyaih
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसंघैः भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस तथासौ सहास्मदीयैर अपि योधमुख्यैः
English meaning not yet written for this verse.
- Verse 27
vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṁṣṭrā-karālāni bhayānakāni kecid vilagnā daśanāntareṣu sandṛśyante cūrṇitair uttamāṅgaiḥ
vaktrani te tvaramana visanti damstra-karalani bhayanakani kecid vilagna dasanantaresu sandrsyante curnitair uttamangaih
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि केचिद विलग्ना दशनान्तरेषु सन्दृश्यन्ते चूर्णितैर उत्तमाङ्गैः
English meaning not yet written for this verse.
- Verse 28
yathā nadīnāṁ bahavo’mbu-vegāḥ samudram evābhimukhā dravanti tathā tavāmī nara-loka-vīrā viśanti vaktrāṇy abhivijvalanti
yatha nadinam bahavo’mbu-vegah samudram evabhimukha dravanti tatha tavami nara-loka-vira visanti vaktrany abhivijvalanti
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रम एवाभिमुखा द्रवन्ति तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्त्राण्य अभिविज्वलन्ति
As the rivers flow into the sea, so all these great warriors enter Your blazing mouths and perish.
- Verse 29
yathā pradīptaṁ jvalanaṁ pataṅgā viśanti nāśāya samṛddha-vegāḥ tathaiva nāśāya viśanti lokās tavāpi vaktrāṇi samṛddha-vegāḥ
yatha pradiptam jvalanam patanga visanti nasaya samrddha-vegah tathaiva nasaya visanti lokas tavapi vaktrani samrddha-vegah
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः तथैव नाशाय विशन्ति लोकास तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः
I see all people rushing with full speed into Your mouths as moths dash into a blazing fire.
- Verse 30
lelihyase grasamānaḥ samantāl lokān samagrān vadanair jvaladbhiḥ tejobhir āpūrya jagat samagraṁ bhāsas tavogrāḥ pratapanti viṣṇo
lelihyase grasamanah samantal lokan samagran vadanair jvaladbhih tejobhir apurya jagat samagram bhasas tavograh pratapanti visno
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताल लोकान समग्रान वदनैर ज्वलद्भिः तेजोभिर आपूर्य जगत समग्रं भासस तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो
O Visnu, I see You devouring all people in Your flaming mouths and covering the universe with Your immeasurable rays. Scorching the worlds, You are manifest.
- Verse 31
ākhyāhi me ko bhavān ugra-rūpo namo’stu te deva-vara prasīda vijñātum icchāmi bhavantam ādyaṁ na hi prajānāmi tava pravṛttim
akhyahi me ko bhavan ugra-rupo namo’stu te deva-vara prasida vijnatum icchami bhavantam adyam na hi prajanami tava pravrttim
आख्याहि मे को भवान उग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद विज्ञातुम इच्छामि भवन्तम आद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम
O Lord of lords, so fierce of form, please tell me who You are. I bow to You; please be gracious to me. I do not know what Your mission is, and I desire to hear of it.
- Verse 32
śrī-bhagavān uvāca kālo’smi loka-kṣaya-kṛt pravṛddho lokān samāhartum iha pravṛttaḥ ṛte’pi tvā na bhaviṣyanti sarve ye’vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ
sri-bhagavan uvaca kalo’smi loka-ksaya-krt pravrddho lokan samahartum iha pravrttah rte’pi tva na bhavisyanti sarve ye’vasthitah pratyanikesu yodhah
श्रीभगवान उवाच कालोऽस्मि लोकक्षयकृत प्रवृद्धो लोकान समाहर्तुम इह प्रवृत्तः ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः
The Blessed Lord said: Time I am, destroyer of the worlds, and I have come to engage all people. With the exception of you [the Pandavas], all the soldiers here on both sides will be slain.
- Verse 33
tasmāt tvam uttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṁ samṛddham mayaivaite nihatāḥ pūrvam eva nimitta-mātraṁ bhava savyasācin
tasmat tvam uttistha yaso labhasva jitva satrun bhunksva rajyam samrddham mayaivaite nihatah purvam eva nimitta-matram bhava savyasacin
तस्मात त्वम उत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम मयैवैते निहताः पूर्वम एव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन
Therefore get up and prepare to fight. After conquering your enemies you will enjoy a flourishing kingdom. They are already put to death by My arrangement, and you, O Savyasaci, can be but an instrument in the fight.
- Verse 34
droṇaṁ ca bhīṣmaṁ ca jayadrathaṁ ca karṇaṁ tathānyān api yodha-vīrān mayā hatāṁs tvaṁ jahi mā vyathiṣṭhā yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān
dronam ca bhismam ca jayadratham ca karnam tathanyan api yodha-viran maya hatams tvam jahi ma vyathistha yudhyasva jetasi rane sapatnan
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथान्यान अपि योधवीरान मया हतांस त्वं जहि मा व्यथिष्ठा युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान
The Blessed Lord said: All the great warriors--Drona, Bhisma, Jayadratha, Karna--are already destroyed. Simply fight, and you will vanquish your enemies.
- Verse 35
sañjaya uvāca etac chrutvā vacanaṁ keśavasya kṛtāñjalir vepamānaḥ kirīṭī namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṁ sa-gadgadaṁ bhīta-bhītaḥ praṇamya
sanjaya uvaca etac chrutva vacanam kesavasya krtanjalir vepamanah kiriti namaskrtva bhuya evaha krsnam sa-gadgadam bhita-bhitah pranamya
सञ्जय उवाच एतच छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर वेपमानः किरीटी नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य
Sanjaya said to Dhrtarastra: O King, after hearing these words from the Supreme Lord, Arjuna trembled, fearfully offered obeisances with folded hands and began, falteringly, to speak as follows:
- Verse 36
arjuna uvāca sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagat prahṛṣyaty anurajyate ca rakṣāṁsi bhītāni diśo dravanti sarve namasyanti ca siddha-saṁghāḥ
arjuna uvaca sthane hrsikesa tava prakirtya jagat prahrsyaty anurajyate ca raksamsi bhitani diso dravanti sarve namasyanti ca siddha-samghah
अर्जुन उवाच स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत प्रहृष्यत्य अनुरज्यते च रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसंघाः
O Hrsikesa, the world becomes joyful upon hearing Your name, and thus everyone becomes attached to You. Although the perfected beings offer You their respectful homage, the demons are afraid, and they flee here and there. All this is rightly done.
- Verse 37
kasmāc ca te na nameran mahātman garīyase brahmaṇo’py ādi-kartre ananta deveśa jagan-nivāsa tvam akṣaraṁ sad asat tat-paraṁ yat
kasmac ca te na nameran mahatman gariyase brahmano’py adi-kartre ananta devesa jagan-nivasa tvam aksaram sad asat tat-param yat
कस्माच च ते न नमेरन महात्मन गरीयसे ब्रह्मणोऽप्य आदिकर्त्रे अनन्त देवेश जगन्निवास त्वम अक्षरं सद असत तत्परं यत
O great one, who stands above even Brahma, You are the original master. Why should they not offer their homage up to You, O limitless one? O refuge of the universe, You are the invincible source, the cause of all causes, transcendental to this material manifestation.
- Verse 38
tvam ādi-devaḥ puruṣaḥ purāṇas tvam asya viśvasya paraṁ nidhānam vettāsi vedyaṁ ca paraṁ ca dhāma tvayā tataṁ viśvam ananta-rūpa
tvam adi-devah purusah puranas tvam asya visvasya param nidhanam vettasi vedyam ca param ca dhama tvaya tatam visvam ananta-rupa
त्वम आदिदेवः पुरुषः पुराणस त्वम अस्य विश्वस्य परं निधानम वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वम अनन्तरूप
You are the original Personality, the Godhead. You are the only sanctuary of this manifested cosmic world. You know everything, and You are all that is knowable. You are above the material modes O limitless form! This whole cosmic manifestation is pervaded by You!
- Verse 39
vāyur yamo’gnir varuṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatis tvaṁ prapitāmahaś ca namo namas te’stu sahasra-kṛtvaḥ punaś ca bhūyo’pi namo namas te
vayur yamo’gnir varunah sasankah prajapatis tvam prapitamahas ca namo namas te’stu sahasra-krtvah punas ca bhuyo’pi namo namas te
वायुर यमोऽग्निर वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस त्वं प्रपितामहश च नमो नमस तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश च भूयोऽपि नमो नमस ते
You are air, fire, water, and You are the moon! You are the supreme controller and the grandfather. Thus I bow to You a thousand times, and again and yet again!
- Verse 40
namaḥ purastād atha pṛṣṭhatas te namo’stu te sarvata eva sarva ananta-vīryāmita-vikramas tvaṁ sarvaṁ samāpnoṣi tato’si sarvaḥ
namah purastad atha prsthatas te namo’stu te sarvata eva sarva ananta-viryamita-vikramas tvam sarvam samapnosi tato’si sarvah
नमः पुरस्ताद अथ पृष्ठतस ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व अनन्तवीर्यामितविक्रमस त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः
Obeisances from the front, from behind and from all sides! O unbounded power, You are the master of limitless might! You are all-pervading, and thus You are everything! 41-42) I have in the past addressed You as "O Krsna," "O Yadava," "O my friend," without knowing Your glories. Please forgive whatever I may have done in madness or in love. I have dishonored You many times while relaxing or while lying on the same bed or eating together, sometimes alone and sometimes in front of many friends. Please excuse me for all my offenses.
- Verse 41
sakheti matvā prasabhaṁ yad uktaṁ he kṛṣṇa he yādava he sakheti ajānatā mahimānaṁ tavedaṁ mayā pramādāt praṇayena vāpi
sakheti matva prasabham yad uktam he krsna he yadava he sakheti ajanata mahimanam tavedam maya pramadat pranayena vapi
सखेति मत्वा प्रसभं यद उक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात प्रणयेन वापि
English meaning not yet written for this verse.
- Verse 42
yac cāvahāsārtham asatkṛto’si vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu eko’tha vāpy acyuta tat-samakṣaṁ tat kṣāmaye tvām aham aprameyam
yac cavahasartham asatkrto’si vihara-sayyasana-bhojanesu eko’tha vapy acyuta tat-samaksam tat ksamaye tvam aham aprameyam
यच चावहासार्थम असत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु एकोऽथ वाप्य अच्युत तत्समक्षं तत क्षामये त्वाम अहम अप्रमेयम
English meaning not yet written for this verse.
- Verse 43
pitāsi lokasya carācarasya tvam asya pūjyaś ca gurur garīyān na tvat-samo’sty abhyadhikaḥ kuto’nyo loka-traye’py apratima-prabhāva
pitasi lokasya caracarasya tvam asya pujyas ca gurur gariyan na tvat-samo’sty abhyadhikah kuto’nyo loka-traye’py apratima-prabhava
पितासि लोकस्य चराचरस्य त्वम अस्य पूज्यश च गुरुर गरीयान न त्वत्समोऽस्त्य अभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्य अप्रतिमप्रभाव
You are the father of this complete cosmic manifestation, the worshipable chief, the spiritual master. No one is equal to You, nor can anyone be one with You. Within the three worlds, You are immeasurable.
- Verse 44
tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṁ prasādaye tvām aham īśam īḍyam piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum
tasmat pranamya pranidhaya kayam prasadaye tvam aham isam idyam piteva putrasya sakheva sakhyuh priyah priyayarhasi deva sodhum
तस्मात प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वाम अहम ईशम ईड्यम पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम
You are the Supreme Lord, to be worshiped by every living being. Thus I fall down to offer You my respects and ask Your mercy. Please tolerate the wrongs that I may have done to You and bear with me as a father with his son, or a friend with his friend, or a lover with his beloved.
- Verse 45
adṛṣṭa-pūrvaṁ hṛṣito’smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṁ mano me tad eva me darśaya deva rūpaṁ prasīda deveśa jagan-nivāsa
adrsta-purvam hrsito’smi drstva bhayena ca pravyathitam mano me tad eva me darsaya deva rupam prasida devesa jagan-nivasa
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे तद एव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास
After seeing this universal form, which I have never seen before, I am gladdened, but at the same time my mind is disturbed with fear. Therefore please bestow Your grace upon me and reveal again Your form as the Personality of Godhead, O Lord of lords, O abode of the universe.
- Verse 46
kirīṭinaṁ gadinaṁ cakra-hastam icchāmi tvāṁ draṣṭum ahaṁ tathaiva tenaiva rūpeṇa catur-bhujena sahasra-bāho bhava viśva-mūrte
kiritinam gadinam cakra-hastam icchami tvam drastum aham tathaiva tenaiva rupena catur-bhujena sahasra-baho bhava visva-murte
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तम इच्छामि त्वां द्रष्टुम अहं तथैव तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते
O universal Lord, I wish to see You in Your four-armed form, with helmeted head and with club, wheel, conch and lotus flower in Your hands. I long to see You in that form.
- Verse 47
śrī-bhagavān uvāca mayā prasannena tavārjunedaṁ rūpaṁ paraṁ darśitam ātma-yogāt tejo-mayaṁ viśvam anantam ādyaṁ yan me tvad-anyena na dṛṣṭa-pūrvam
sri-bhagavan uvaca maya prasannena tavarjunedam rupam param darsitam atma-yogat tejo-mayam visvam anantam adyam yan me tvad-anyena na drsta-purvam
श्रीभगवान उवाच मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितम आत्मयोगात तेजोमयं विश्वम अनन्तम आद्यं यन मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम
The Blessed Lord said: My dear Arjuna, happily do I show you this universal form within the material world by My internal potency. No one before you has ever seen this unlimited and glaringly effulgent form.
- Verse 48
na veda yajñādhyayanair na dānair na ca kriyābhir na tapobhir ugraiḥ evaṁ-rūpaḥ śakya ahaṁ nṛ-loke draṣṭuṁ tvad-anyena kuru-pravīra
na veda yajnadhyayanair na danair na ca kriyabhir na tapobhir ugraih evam-rupah sakya aham nr-loke drastum tvad-anyena kuru-pravira
न वेद यज्ञाध्ययनैर न दानैर न च क्रियाभिर न तपोभिर उग्रैः एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर
O best of the Kuru warriors, no one before you has ever seen this universal form of Mine, for neither by studying the Vedas, nor by performing sacrifices, nor by charities or similar activities can this form be seen. Only you have seen this.
- Verse 49
mā te vyathā mā ca vimūḍha-bhāvo dṛṣṭvā rūpaṁ ghoram īdṛṅ mamedam vyapeta-bhīḥ prīta-manāḥ punas tvaṁ tad eva me rūpam idaṁ prapaśya
ma te vyatha ma ca vimudha-bhavo drstva rupam ghoram idrn mamedam vyapeta-bhih prita-manah punas tvam tad eva me rupam idam prapasya
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरम ईदृङ ममेदम व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस त्वं तद एव मे रूपम इदं प्रपश्य
Your mind has been perturbed upon seeing this horrible feature of Mine. Now let it be finished. My devotee, be free from all disturbance. With a peaceful mind you can now see the form you desire.
- Verse 50
sañjaya uvāca ity arjunaṁ vāsudevas tathoktvā svakaṁ rūpaṁ darśayām āsa bhūyaḥ āśvāsayām āsa ca bhītam enaṁ bhūtvā punaḥ saumya-vapur mahātmā
sanjaya uvaca ity arjunam vasudevas tathoktva svakam rupam darsayam asa bhuyah asvasayam asa ca bhitam enam bhutva punah saumya-vapur mahatma
सञ्जय उवाच इत्य अर्जुनं वासुदेवस तथोक्त्वा स्वकं रूपं दर्शयाम आस भूयः आश्वासयाम आस च भीतम एनं भूत्वा पुनः सौम्यवपुर महात्मा
Sanjaya said to Dhrtarastra: the Supreme Lord, Krsna, while speaking thus to Arjuna, displayed His real four-armed form, and at last He showed him His two-armed form, thus encouraging the fearful Arjuna.
- Verse 51
arjuna uvāca dṛṣṭvedaṁ mānuṣaṁ rūpaṁ tava saumyaṁ janārdana idānīm asmi saṁvṛttaḥ sa-cetāḥ prakṛtiṁ gataḥ
arjuna uvaca drstvedam manusam rupam tava saumyam janardana idanim asmi samvrttah sa-cetah prakrtim gatah
अर्जुन उवाच दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन इदानीम अस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः
When Arjuna thus saw Krsna in His original form, he said: Seeing this humanlike form, so very beautiful, my mind is now pacified and I am restored to my original nature.
- Verse 52
śrī-bhagavān uvāca sudurdarśam idaṁ rūpaṁ dṛṣṭavān asi yan mama devā apy asya rūpasya nityaṁ darśana-kāṅkṣiṇaḥ
sri-bhagavan uvaca sudurdarsam idam rupam drstavan asi yan mama deva apy asya rupasya nityam darsana-kanksinah
श्रीभगवान उवाच सुदुर्दर्शम इदं रूपं दृष्टवान असि यन मम देवा अप्य अस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः
The Blessed Lord said: My dear Arjuna, the form which you are now seeing is very difficult to behold. Even the demigods are ever seeking the opportunity to see this form which is so dear.
- Verse 53
nāhaṁ vedair na tapasā na dānena na cejyayā śakya evaṁ-vidho draṣṭuṁ dṛṣṭavān asi māṁ yathā
naham vedair na tapasa na danena na cejyaya sakya evam-vidho drastum drstavan asi mam yatha
नाहं वेदैर न तपसा न दानेन न चेज्यया शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवान असि मां यथा
The form which you are seeing with your transcendental eyes cannot be understood simply by studying the Vedas, nor by undergoing serious penances, nor by charity, nor by worship. It is not by these means that one can see Me as I am.
- Verse 54
bhaktyā tv ananyayā śakya aham evaṁ-vidho’rjuna jñātuṁ draṣṭuṁ ca tattvena praveṣṭuṁ ca parantapa
bhaktya tv ananyaya sakya aham evam-vidho’rjuna jnatum drastum ca tattvena pravestum ca parantapa
भक्त्या त्व अनन्यया शक्य अहम एवंविधोऽर्जुन ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप
My dear Arjuna, only by undivided devotional service can I be understood as I am, standing before you, and can thus be seen directly. Only in this way can you enter into the mysteries of My understanding.
- Verse 55
mat-karma-kṛn mat-paramo mad-bhaktaḥ saṅga-varjitaḥ nirvairaḥ sarva-bhūteṣu yaḥ sa mām eti pāṇḍava
mat-karma-krn mat-paramo mad-bhaktah sanga-varjitah nirvairah sarva-bhutesu yah sa mam eti pandava
मत्कर्मकृन मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स माम एति पाण्डव
My dear Arjuna, one who is engaged in My pure devotional service, free from the contaminations of previous activities and from mental speculation, who is friendly to every living entity, certainly comes to Me.